Je staat in de supermarkt of bij de lokale slijterij, staart naar een muur van flessen en je wilt eigenlijk gewoon een goede keuze maken. Niet alleen voor je eigen vrijdagavond, maar ook een beetje voor de planeet. Tegenwoordig vliegen de termen je om de oren. Biologisch, biodynamisch, vegan, natuurwijn, duurzaam geproduceerd. Het klinkt allemaal fantastisch, maar wat betekent het nou echt? En nog belangrijker: hoe kies je een wijn die niet alleen een groen verhaaltje heeft, maar ook gewoon belachelijk lekker smaakt?
Als wijnliefhebber vind ik het geweldig dat we steeds bewuster gaan drinken. Maar ik weet ook hoe frustrerend het kan zijn als je door de bomen het bos niet meer ziet. Je wilt gewoon een lekker glas inschenken zonder dat je eerst een studie milieukunde hoeft af te ronden. Laten we het daarom even simpel houden. Pak er iets te drinken bij, dan loods ik je door de wereld van duurzame wijnen en geef ik je praktische tips waar je echt iets aan hebt als je straks weer voor dat wijnschap staat.
Wat maakt een wijn eigenlijk duurzaam?
Duurzaamheid is een breed begrip. Het is zo’n woord dat te pas en te onpas wordt gebruikt door marketingafdelingen om flessen net wat duurder te kunnen verkopen. Maar in de kern draait een echt duurzame wijn om respect. Respect voor de bodem, respect voor de natuur rondom de wijngaard en respect voor de mensen die de druiven plukken en de wijn maken.
Bij conventionele wijnbouw wordt er helaas nog best vaak naar chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gegrepen. Dat is makkelijk, relatief goedkoop en het garandeert een constante opbrengst. Maar het put de bodem uit en het is funest voor de biodiversiteit. Een duurzame wijnboer pakt het anders aan. Die ziet zijn wijngaard niet als een fabriek, maar als een levend ecosysteem. In plaats van onkruid weg te spuiten, planten ze bloemen en kruiden tussen de wijnranken. Dat trekt nuttige insecten aan die op een natuurlijke manier plagen bestrijden. Het klinkt misschien een beetje als een sprookje, maar het werkt echt. Een gezonde bodem vol leven levert uiteindelijk druiven op met veel meer karakter en smaak.
Maar duurzaamheid stopt niet bij de rand van de wijngaard. Het gaat ook over waterverbruik. In veel wijnstreken wordt het steeds warmer en droger. Hoe gaat een wijnboer daarmee om? En wat dacht je van de energie die het kost om de wijnkelder te koelen, of de tractoren te laten rijden? Steeds meer wijnboeren investeren in zonnepanelen, vangen regenwater op en proberen hun ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te maken. Dat is het soort boeren dat we willen steunen, toch?
Keurmerken ontcijferd: waar moet je op letten?
Goed, je staat in de winkel. Je kunt niet bij elke fles de wijnboer opbellen om te vragen hoe het met zijn zonnepanelen zit. Gelukkig zijn er keurmerken. Die maken het leven een stuk makkelijker, al moet je wel even weten welke wat betekent.
Het groene blaadje voor biologisch
Dit is waarschijnlijk het bekendste keurmerk. Het logo met het groene blaadje, opgebouwd uit witte sterren, is het officiële Europese keurmerk voor biologische producten. Als je dit op een fles ziet staan, weet je zeker dat de boer geen chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen en kunstmest heeft gebruikt in de wijngaard. Ook in de wijnkelder zijn de regels strenger dan bij gewone wijn. Er mogen minder sulfieten (conserveermiddelen) worden toegevoegd. Het is een uitstekend en betrouwbaar startpunt als je duurzamer wilt drinken.
Biodynamisch en het Demeter keurmerk
Als biologisch de middelbare school is, dan is biodynamisch de universiteit. Wijnboeren met een Demeter-keurmerk gaan nog een flinke stap verder. Ze zien hun hele bedrijf als een gesloten organisme. Ze werken met speciale preparaten van kruiden en mineralen om de bodem te versterken en houden vaak rekening met de stand van de maan en de sterren bij het planten en oogsten. Dat klinkt voor sommigen misschien een beetje zweverig, maar geloof me: de wijnen die deze boeren maken behoren vaak tot de absolute wereldtop. De passie en de extreme aandacht voor detail proef je gewoon terug in je glas.
Vegan wijn: is niet elke wijn veganistisch dan?
Dit is een vraag die ik heel vaak krijg. Wijn is toch gewoon gemaakt van gefermenteerd druivensap? Ja, klopt. Maar aan het einde van het proces is een wijn vaak een beetje troebel. Om de wijn mooi helder te krijgen, wordt hij geklaard. En traditioneel gebeurt dat klaren vaak met dierlijke producten, zoals eiwit, vislijm of gelatine. Bij een vegan wijn worden hier plantaardige alternatieven voor gebruikt, zoals bentoniet (een soort klei) of erwtenproteïne. Een vegan keurmerk zegt overigens niets over of de wijn ook biologisch is, het gaat puur om de afwezigheid van dierlijke producten.
De verpakking is stiekem net zo belangrijk
We hebben het nu gehad over wat er in de fles zit, maar we moeten het ook echt even hebben over de verpakking. Wist je dat de glazen fles en het transport daarvan verantwoordelijk zijn voor het grootste deel van de CO2-uitstoot van een wijn? Dat is eigenlijk best schrikken.
Glazen flessen zijn zwaar. Een lege wijnfles weegt al snel een halve kilo, en er zijn luxemerken die flessen van wel een kilo of meer gebruiken om ‘premium’ over te komen. Dat is werkelijk nergens voor nodig. Al dat extra gewicht moet worden vervoerd in vrachtwagens en schepen, wat enorm veel brandstof kost. Als je duurzaam wilt kopen, let dan eens op het gewicht van de fles. Een dunnere, lichtere fles is een hele bewuste en groene keuze van de wijnmaker.
En laten we het taboe maar meteen doorbreken: de bag-in-box. Ja, het wijnpak. Vroeger stond dit symbool voor goedkope hoofdpijnwijn op studentenfeesten, maar die tijd zijn we echt voorbij. Tegenwoordig stoppen steeds meer fantastische, duurzame wijnboeren hun dagelijkse wijnen in een bag-in-box. Het is briljant voor het milieu. Het verpakkingsmateriaal is licht, het is makkelijk en efficiënt te stapelen tijdens transport, en het grootste voordeel voor jou thuis: de wijn blijft na opening wekenlang goed omdat er geen zuurstof bij de wijn komt. Ideaal als je doordeweeks gewoon zin hebt in één goed glas wijn, zonder meteen een hele fles te moeten leegdrinken of weggooien.
Dichtbij huis of van de andere kant van de wereld?
Transport is een enorme factor in de duurzaamheid van je drankje. Een prachtige biologische Sauvignon Blanc uit Nieuw-Zeeland heeft een flinke reis afgelegd voordat hij hier in het schap staat. Als je puur naar de CO2-voetafdruk kijkt, is een wijn uit Europa logischerwijs een groenere keuze.
We boffen enorm dat we in Europa leven. Frankrijk, Italië, Spanje, Duitsland en Oostenrijk barsten van de geweldige wijnboeren die duurzaam werken. En vergeet onze eigen Nederlandse wijnen niet. De wijnbouw in Nederland groeit enorm in kwaliteit. Door nieuwe, resistente druivenrassen aan te planten (de zogenaamde PIWI’s), hoeven Nederlandse wijnboeren veel minder te spuiten tegen ziektes. Een lokaal geproduceerde wijn kopen is niet alleen leuk om de lokale economie te steunen, het scheelt ook duizenden kilometers aan transport.
Even geen wijn? Andere verantwoorde keuzes
Soms heb je gewoon zin in iets anders. Zeker als je vrienden over de vloer hebt, is het leuk om te variëren. Ook dan kun je bewuste keuzes maken. Wil je een feestelijke cocktail serveren? Kies dan voor ingrediënten die lokaal of biologisch beschikbaar zijn. Een perfect voorbeeld hiervan is een zelfgemaakte spritz. Als je biologische citroenen gebruikt en een goede kwaliteit bubbel, zet je iets prachtigs op tafel. Check bijvoorbeeld ons Limoncello Spritz Recept: Zo maak je ‘m perfect voor wat inspiratie. Het is fris, makkelijk te maken en je weet precies wat erin zit.
En laten we eerlijk zijn, we drinken met z’n allen ook steeds vaker een avondje niet. De trend van alcoholvrije alternatieven is niet meer te stoppen en ook daar valt veel winst te behalen op het gebied van duurzaamheid. Veel ambachtelijke makers van mocktails en alcoholvrije spirits werken met lokale botanicals en kruiden. Als je de Bob bent of gewoon even rustig aan wilt doen, hoef je echt geen saaie cola meer te drinken. We hebben onlangs een heel gaaf overzicht gemaakt van de Beste zero proof cocktails 2026: onze top 5. Zeker de moeite waard om even te bekijken als je je gasten (of jezelf) serieus wilt verrassen met iets bijzonders en verantwoord geproduceerds.
Mijn ultieme tips voor de slijterij of supermarkt
Oké, we hebben de theorie gehad. Hoe pas je dit nu toe in de praktijk? Hier is je spiekbriefje voor de volgende keer dat je wijn gaat kopen:
1. Zoek naar keurmerken. Het Europese groene blaadje is je beste vriend in de supermarkt. Zie je een Demeter-logo? Helemaal top, meenemen die handel.
2. Voel aan de fles. Klinkt simpel, is het ook. Pak twee flessen vast. Voelt de ene aan alsof je er iemand mee knock-out kunt slaan? Zet hem terug. Kies de lichtere fles. Zware flessen zijn een onnodige belasting voor het milieu.
3. Kijk naar de afkomst. Probeer de wijnen uit verre landen zoals Australië, Chili of Zuid-Afrika te bewaren voor speciale gelegenheden, en kies voor je dagelijkse glas een wijn uit Europa. Frankrijk, Spanje en Italië hebben een enorm aanbod aan betaalbare, biologische wijnen.
4. Geef de bag-in-box een kans. Echt, zet je vooroordelen opzij. Voor een feestje, een barbecue of gewoon voor je dagelijkse glas is een wijnpak van een goede, duurzame producent een fantastische keuze. Het scheelt afval, transportkosten en je gooit nooit meer een halve fles geoxideerde wijn door de gootsteen.
5. Praat met de specialist. Als je naar een zelfstandige slijterij of wijnhandel gaat, vraag de eigenaar dan gewoon om advies. Zeg dat je op zoek bent naar een wijn van een boer die goed voor zijn land zorgt. Een gepassioneerde verkoper trekt waarschijnlijk meteen drie fantastische flessen voor je uit het schap en vertelt je er direct het hele verhaal van de wijnmaker bij. Dat maakt het drinken van die wijn ‘s avonds op de bank alleen maar leuker.
Duurzaam wijn drinken hoeft helemaal niet ingewikkeld, duur of pretentieus te zijn. Het gaat om het maken van net even wat slimmere keuzes. Iedere keer dat jij een fles koopt, breng je eigenlijk een stem uit op hoe jij wilt dat de wereld eruitziet. En als we die wereld kunnen verbeteren door gewoon hele lekkere, eerlijke wijn te drinken, dan proost ik daar graag op. Geniet ervan, en drink met mate – behalve als het op genieten aankomt.
Veelgestelde vragen
Is biologische wijn altijd beter voor het milieu?
In de basis is biologische wijn een veel betere keuze voor het lokale ecosysteem omdat er geen synthetische bestrijdingsmiddelen in de bodem en het grondwater terechtkomen. Echter, als je een biologische wijn uit Nieuw-Zeeland koopt, is de CO2-uitstoot van het transport naar Nederland erg hoog. Voor de optimale milieu-impact kies je een biologische wijn die ook nog eens redelijk dichtbij huis is geproduceerd, bijvoorbeeld uit Europa.
Smaakt duurzame of biologische wijn anders dan gewone wijn?
Veel wijnkenners en liefhebbers vinden van wel, en dan in positieve zin. Omdat de bodem gezonder is en de wijnstokken harder moeten werken (ze worden immers niet kunstmatig gevoed), leveren ze vaak druiven af met dikkere schillen en meer concentratie. Dit zorgt voor wijnen met meer karakter en een betere weerspiegeling van de plek waar ze groeien. Biologische wijnen bevatten bovendien vaak minder toegevoegde sulfieten, wat de wijn een puurdere smaak kan geven.
Waarom zit duurzame wijn soms in een pak of blik?
Glas is zwaar en het kost heel veel energie om het te maken, te recyclen en te vervoeren. Alternatieve verpakkingen zoals bag-in-box (wijnpak) of aluminium blikjes zijn veel lichter en efficiënter te transporteren. Dit verlaagt de CO2-voetafdruk van de wijn aanzienlijk. Steeds meer kwaliteitswijnboeren kiezen voor deze verpakkingen voor hun wijnen die bedoeld zijn om jong te drinken.
Is natuurwijn hetzelfde als duurzame of biologische wijn?
Nee, het zijn verschillende dingen, al is er veel overlap. Een biologische wijn volgt strikte wettelijke regels voor de wijngaard en de kelder. Natuurwijn is een beweging die nog een stap verder gaat: de druiven zijn biologisch of biodynamisch geteeld, maar in de wijnkelder wordt er helemaal niets aan de wijn toegevoegd of uitgehaald. Ze gebruiken wilde gisten en voegen (bijna) geen sulfiet toe. Natuurwijn is dus altijd duurzaam geteeld, maar niet elke duurzame wijn is een natuurwijn.