Je zit aan de bar, de zon schijnt door het raam en je hebt net een ijskoud biertje besteld. Je neemt een slok en denkt nergens aan. Zeker niet aan visblazen. Toch is dat precies waar je het over moet hebben als we in de wereld van vegan bier duiken. Bier is toch gewoon water, mout, hop en gist? Dat dacht ik vroeger ook. In de basis klopt dat helemaal, maar het brouwproces en de moderne drang naar gekke smaakjes hebben de boel een beetje gecompliceerd.
Steeds meer mensen kiezen voor een plantaardige levensstijl. Of je het nu doet voor de dieren, het klimaat of je eigen gezondheid, het is een bewuste keuze die verder gaat dan alleen het eten op je bord. Wat zit er in je glas? Dat is een vraag die gelukkig steeds vaker gesteld wordt. Laten we het er eens over hebben. Welke bieren kun je met een gerust hart drinken, welke merken moet je vermijden en hoe zit het eigenlijk met die grote jongens in de supermarkt?
Waarom is niet al het bier veganistisch?
Laten we beginnen bij het begin. Hoe kan een drankje dat gemaakt is van graan en planten ineens niet vegan zijn? Het antwoord zit hem in twee dingen: het filterproces en de toevoeging van extra smaakmakers.
Als bier net gebrouwen is, is het vaak een beetje troebel. Er zweven nog eiwitten en restjes gist in rond. Veel brouwers, vooral in het Verenigd Koninkrijk, gebruiken oudsher een middel om het bier te ‘klaren’ (helder te maken). En hier komt de aap uit de mouw: het meest traditionele middel hiervoor is isinglass, oftewel vislijm. Dit is een goedje dat wordt gewonnen uit de zwemblazen van bepaalde tropische vissen. Het bindt zich aan de zwevende deeltjes in het bier, waardoor ze naar de bodem zakken en je een helder pintje overhoudt. Hoewel er in het eindproduct technisch gezien nauwelijks vislijm achterblijft, is het proces absoluut niet plantaardig te noemen.
Naast vislijm wordt er soms ook gelatine (vaak van varkens of runderen) gebruikt voor ditzelfde doel. Maar het filteren is niet de enige boosdoener. Tegenwoordig vliegen de creatieve craft bieren je om de oren. En brouwers gooien de gekste dingen in hun ketels.
Denk bijvoorbeeld aan lactose. Melksuiker wordt enorm veel gebruikt in zogenaamde Milk Stouts of de populaire, zoetige Milkshake IPAs. Lactose vergist niet, waardoor het bier een romig en zoet mondgevoel krijgt. Heerlijk voor de liefhebber, maar een no-go voor de veganist. Daarnaast heb je natuurlijk de toevoeging van honing in blonde bieren, of zelfs bieren die gebrouwen worden met oesters (de traditionele Oyster Stout) of spek voor een rokerige smaak.
De grote merken in de supermarkt
Als je nu bang bent dat je nooit meer een normaal biertje uit de supermarkt kunt trekken, heb ik goed nieuws voor je. De meeste standaard pilseners in Nederland zijn gelukkig 100% vegan. De grote commerciële brouwerijen produceren op zo’n gigantische schaal dat het gebruik van vislijm simpelweg te duur, te traag en te onpraktisch is.
Merken als Heineken, Hertog Jan, Grolsch, Amstel en Bavaria gebruiken moderne filtertechnieken. Ze maken vaak gebruik van centrifuges of diatomeeënaarde (een soort poreus gesteente) om hun pils helder te krijgen. Je kunt je kratje pils voor de verjaardagskring dus zonder zorgen in huis halen.
Een merk dat een speciale vermelding verdient, is Guinness. Deze iconische Ierse stout stond erom bekend dat ze ruim 250 jaar lang vislijm gebruikten in hun brouwproces. Dat was een doorn in het oog van veel veganistische bierliefhebbers. Na jarenlange petities en druk vanuit de consument, heeft Guinness in 2017 eindelijk het roer omgegooid. Ze hebben flink geïnvesteerd in een nieuw, state-of-the-art filtersysteem. Tegenwoordig is je romige pint Guinness dus helemaal plantaardig. Een enorme overwinning voor de vegan community.
Duitse bieren en het beroemde reinheitsgebot
Als je echt op safe wilt spelen, moet je bij onze oosterburen zijn. De Duitsers nemen hun bier bloedserieus. Zo serieus zelfs, dat ze in 1516 een wet hebben aangenomen: het Reinheitsgebot. Deze wet dicteert dat bier uitsluitend gebrouwen mag worden met water, mout, hop en gist. Klaar, uit. Geen toevoegingen, geen gekke smaakjes, geen dierlijke producten.
Hoewel de wet tegenwoordig iets soepeler is voor bepaalde biertypes (zoals witbier waar tarwe in mag), houden de meeste traditionele Duitse brouwerijen zich er nog steeds strak aan. Trek je een Duitse Weizen, een Kölsch of een traditionele Duitse pils open? Dan zit je vrijwel altijd goed. Merken als Paulaner, Erdinger, Weihenstephaner en Bitburger zijn allemaal veilig voor de plantaardige drinker.
Craft bier en de vegan revolutie
Bij craft bier wordt het verhaal iets spannender. Kleine, onafhankelijke brouwerijen houden van experimenteren. Dat is precies wat de craft bier scene zo tof maakt, maar het betekent ook dat je als veganist beter moet opletten. Een brouwer kan de ene dag een perfecte, plantaardige IPA brouwen en de volgende dag besluiten dat het tijd is voor een marshmallow-chocolade-stout vol met lactose en gelatine.
Gelukkig is de bewustwording in de craft bier wereld de laatste jaren enorm gegroeid. Veel brouwers zijn zelf kritisch op hun footprint en kiezen bewust voor veganistische methodes. Een fantastisch voorbeeld hiervan is BrewDog. Deze Schotse gigant (die ooit begon als kleine rebel) is zeer transparant. Bijna hun hele assortiment, inclusief de beroemde Punk IPA, is veganistisch. Ze zetten het ook nog eens duidelijk op hun etiketten. Let wel op: ze maken af en toe nog steeds bieren met lactose of honing, dus blind vertrouwen is riskant, maar ze maken het je in ieder geval makkelijk om te checken.
Kijken we naar Nederland, dan doen we het ook erg goed. Brouwerij ‘t IJ in Amsterdam brouwt bijvoorbeeld nagenoeg al haar bieren veganistisch. Ook moderne brouwers zoals Oedipus, Uiltje Brewing Company en Jopen hebben talloze vegan opties in hun vaste line-up. Toch blijft de gouden regel bij craft bier: lees het etiket. Zie je termen als ‘milk’, ‘lactose’, ‘honey’ of ‘oyster’ staan? Dan weet je hoe laat het is.
Alcoholvrij, vegan en bewust drinken
Een trend die hand in hand gaat met plantaardig eten en drinken, is de opmars van alcoholvrij bier. Mensen willen bewuster leven. Minder vlees, minder of geen alcohol, maar wel genieten van een goed glas. De markt voor alcoholvrij bier is geëxplodeerd en gelukkig zijn de meeste van deze bieren ook veganistisch.
De grote merken zoals Heineken 0.0 of Hertog Jan 0.0 worden op dezelfde plantaardige manier gefilterd als hun alcoholhoudende broers. Ook de bekende Vrijwit van Brouwerij ‘t IJ of de alcoholvrije IPA’s van vandeStreek (zoals de beroemde Playground IPA) zijn helemaal veilig. Als je toch bezig bent met het ontdekken van bewuste keuzes, wil je misschien ook nieuwe alcoholvrije drankjes ontdekken die helemaal plantaardig zijn. De drankenwereld innoveert in een razend tempo en er is veel meer te vinden dan alleen bier.
Soms heb je gewoon geen zin in bier, of je nu in een kroeg staat of thuis op de bank zit. Dan kun je natuurlijk altijd kijken naar de beste zero proof cocktails 2026: onze top 5 voor wat inspiratie. Veel van deze cocktails zijn op basis van vers fruit, kruiden en botanische siropen, wat ze perfect maakt voor een veganistische lifestyle.
Hoe weet je zeker of jouw biertje plantaardig is?
Goed, je staat in de slijterij of je zit in het proeflokaal van een lokale brouwerij. Je hebt dorst, je ziet een mooi blikje, maar er staat nergens een groot groen V-logo op. Hoe pak je dit aan?
De absolute heilige graal voor de veganistische drinker is de website Barnivore.com. Dit is een gigantische, door de community gedreven database van alcoholische dranken. Je typt simpelweg de naam van het bier (of de brouwerij) in de zoekbalk, en de site vertelt je direct of het ‘Vegan Friendly’ is of niet. De informatie komt vaak direct van de brouwers zelf via e-mailverkeer met gebruikers van de site. Het is een onmisbare tool die ik standaard als tabblad open heb staan op mijn telefoon.
Net als bij het duurzame wijnen kopen: zo maak je de beste keuze, is het bij bier soms even zoeken naar de juiste informatie op het etiket. Brouwerijen zijn in Europa verplicht om allergenen te vermelden. Lactose (melk) is een allergeen en moet dus altijd dikgedrukt of opvallend op de ingrediëntenlijst staan. Dit maakt het filteren van Milk Stouts in ieder geval heel eenvoudig. Honing is helaas geen verplicht allergeen, maar brouwers pronken er vaak wel mee op de voorkant van het etiket omdat het als een luxe ingrediënt wordt gezien.
Vislijm en gelatine zijn de lastigste obstakels, omdat het zogenaamde ‘technische hulpstoffen’ zijn. Ze worden gebruikt tijdens het proces, maar horen niet in het eindproduct te zitten. Daarom hoeven brouwers dit niet verplicht op het etiket te vermelden. In dat geval is Barnivore echt je beste vriend, of je moet het simpelweg even vragen aan de barman of de brouwerij zelf een berichtje sturen via social media. Mijn ervaring is dat brouwers heel graag praten over hun bier en je meestal binnen no-time antwoord geven.
De bierwereld is gelukkig in rap tempo aan het veranderen. Waar vislijm vroeger de absolute standaard was in veel landen, wordt het nu steeds meer gezien als een achterhaalde methode. Moderne filters zijn efficiënter, goedkoper op de lange termijn en sluiten niemand buiten. Dus de volgende keer dat je proost met je vrienden, kun je dat doen met de geruststellende gedachte dat je biertje hoogstwaarschijnlijk net zo plantaardig is als de borrelnootjes op tafel. Proost!
Veelgestelde vragen
Zijn alle bieren in de supermarkt veganistisch?
Nee, niet allemaal, maar de meeste bekende pilsmerken (zoals Heineken, Grolsch, Hertog Jan en Amstel) zijn wel 100% veganistisch. Zij gebruiken moderne filtertechnieken in plaats van dierlijke producten. Bij speciaalbieren in de supermarkt moet je soms wel even opletten, vooral bij stouts of bieren met honing.
Wat is isinglass of vislijm in bier?
Isinglass is een stof die wordt gewonnen uit de zwemblazen van vissen. Het wordt door sommige (vaak traditionele Britse) brouwerijen gebruikt om het bier te klaren. Het bindt zich aan de troebele deeltjes in het bier, waardoor deze naar de bodem zakken en het bier helder wordt.
Hoe weet ik of een speciaalbier lactose bevat?
Lactose valt onder de melkproducten en is daarmee een officieel allergeen. Volgens de Europese wetgeving moeten brouwers dit duidelijk (vaak dikgedrukt) op het etiket vermelden bij de ingrediënten. Ook termen als ‘Milk Stout’ of ‘Milkshake IPA’ geven direct weg dat er lactose is gebruikt.
Is Guinness bier tegenwoordig echt vegan?
Ja! Guinness heeft na meer dan 250 jaar het gebruik van vislijm in hun brouwproces geschrapt. Sinds 2017 gebruiken ze een nieuw, volledig plantaardig filtersysteem, waardoor je zonder zorgen van deze Ierse klassieker kunt genieten.
Waar kan ik snel checken of een biermerk vegan is?
De makkelijkste en snelste manier is via de website Barnivore.com. Dit is een grote online database waar je de naam van het bier of de brouwerij kunt intypen, waarna je direct ziet of het drankje geschikt is voor veganisten.